حسن حسن زاده آملى
30
گنجينه گوهر روان (فارسى)
عقل گرديده است در حدّ حسّ و حكم حيوانى ماندهاند و از منزل محسوسات بدر نرفتهاند . 94 . آنكه لا اقل در صنعت يك چاقو ، عقل خود را به كار برد كه تيغه و دسته آن هر يك به وفق ديگرى ساخته شده است ، اذعان كند كه نظام هستى را حيات و علم و قدرت و تدبير و اراده ، اداره مىكند كه از هر نوع يكى مذكّر و يكى مؤنّث به وفق يكديگر آفريده است . و گرنه نترون و پروتون چه دانند كه اين و آن بدين خلقت شگفت جفت موافق يكديگر ساخته شوند . 95 . آنكه در منزل يقظه قدم نهاد و عارف به منطق وحى است ، براى او شايسته است كه يك دوره قرآن كريم را به دقّت به اين عنوان قرائت كند : اسمائى را كه پروردگار متعال بدانها خويشتن را وصف مىفرمايد و نيز آنچه را ملائكه او را بدانها نداء مىكنند و نيز دعاى انبياء و اولياء را كه خداوند سبحان در پيشآمد شدائد اوضاع و احوال آنان از زبانشان نقل فرموده است كه در آن شدائد احوال و اوضاع خداى تعالى را به اسمى خاصّ و دعائى مخصوص خواندهاند انتخاب كند . چه اينكه نمونهء آن شدائد احوال بر ديگران به فراخور قابليّت و شرائط زمانه و روزگار آنان پيش ميايد ، و كأنّ هريك از آن اشخاص و حالات عنوان نوعى دارد كه در هركوره و دوره و در هر عصر و زمان در ديگران طورى ظهور و بروز مىنمايد ، اين كس نيز در پيشآمدهاى زندگى خود كه مشابه با آن حالات است خداوند را بدان اسم و دعا و ذكر و مناجات بخواند و آن را وسيلت نجات و سعادت خود قرار دهد چنان كه از تدبّر و غور در بسيارى از آيات ، و تأمّل و دقّت در بسيارى از روايات حثّ و تحريص بدين دستور العمل استفاده مىشود ، و رسالهء « نور على نور در ذكر و ذاكر و مذكور » ما را درين مطلب اهمّ ، اهميّت بسزاست . مثلا چون انسان يونسى مشرب شده است خداى جلّ جلاله را به ذكر يونسى